UBND tỉnh Đồng Nai vừa chính thức thành lập Tổ công tác triển khai dự án kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Động thái này được đánh giá là bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc hiện thực hóa một tuyến giao thông công cộng liên vùng mang tính chiến lược, đóng vai trò trục kết nối giữa TP.HCM, Đồng Nai và sân bay quốc tế lớn nhất cả nước trong tương lai.
Quyết tâm chính trị thúc đẩy hạ tầng liên vùng
Việc thành lập Tổ công tác chuyên trách cho dự án metro Suối Tiên – Long Thành cho thấy Đồng Nai đã chuyển từ giai đoạn nghiên cứu, đề xuất sang giai đoạn chuẩn bị triển khai thực chất. Tổ công tác có nhiệm vụ phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, TP.HCM và các đơn vị liên quan để rà soát quy hoạch, xác định hướng tuyến, hình thức đầu tư cũng như cơ chế tài chính phù hợp cho dự án.
Trong bối cảnh Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, yêu cầu về một hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, kết nối trực tiếp sân bay với trung tâm kinh tế TP.HCM ngày càng trở nên cấp thiết. Metro được xem là giải pháp bền vững, lâu dài, giúp giảm áp lực cho hệ thống đường bộ vốn đang quá tải, đặc biệt là tuyến cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây.
Không chỉ mang ý nghĩa về giao thông, dự án metro này còn phản ánh tầm nhìn phát triển vùng của Đồng Nai, hướng tới việc gắn kết chặt chẽ hơn với TP.HCM trong không gian kinh tế – đô thị thống nhất, thay vì phát triển rời rạc theo địa giới hành chính như trước đây.
Quy mô tuyến metro và phương án đầu tư PPP
Theo các thông tin bước đầu, tuyến metro kéo dài từ Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành có chiều dài khoảng 41,4km, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 60.000 tỷ đồng. Dự án được đề xuất triển khai trong giai đoạn 2025–2029 theo hình thức đối tác công – tư (PPP).
So với tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên hiện nay, đoạn kéo dài này có quy mô lớn hơn, phạm vi ảnh hưởng rộng hơn và mức độ phức tạp cao hơn do đi qua nhiều khu vực đang phát triển mạnh về công nghiệp và đô thị như Nhơn Trạch, Long Thành. Việc lựa chọn mô hình PPP cho thấy Nhà nước kỳ vọng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân, đồng thời chia sẻ rủi ro và lợi ích trong quá trình đầu tư, khai thác.
Tuy nhiên, mô hình PPP đối với metro loại hình hạ tầng có suất đầu tư lớn và thời gian hoàn vốn dài cũng đặt ra nhiều thách thức. Bài toán về cơ chế hỗ trợ của Nhà nước, bảo đảm doanh thu, tích hợp vé và vận hành đồng bộ với tuyến metro số 1 hiện hữu sẽ là những nội dung then chốt mà Tổ công tác cần làm rõ trong thời gian tới.
Tác động đến phát triển đô thị và kinh tế vùng Đông
Về dài hạn, tuyến metro Suối Tiên – Long Thành được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích mạnh mẽ cho phát triển kinh tế – đô thị khu Đông TP.HCM và các địa phương lân cận của Đồng Nai. Đặc biệt, khu vực Nhơn Trạch và Long Thành – vốn được quy hoạch là đô thị vệ tinh và đô thị sân bay – sẽ hưởng lợi trực tiếp từ khả năng kết nối nhanh, ổn định bằng giao thông công cộng.
Khi metro đi vào hoạt động, thời gian di chuyển giữa TP.HCM và sân bay Long Thành sẽ được rút ngắn đáng kể, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của sân bay trong khu vực. Đồng thời, các khu công nghiệp, khu logistics, dịch vụ phụ trợ sân bay cũng có điều kiện phát triển mạnh hơn nhờ khả năng tiếp cận lao động và chuyên gia từ TP.HCM.
Bên cạnh đó, tuyến metro còn mở ra cơ hội hình thành các khu đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development), nơi phát triển đô thị gắn liền với các nhà ga giao thông công cộng. Đây được xem là xu hướng phát triển bền vững, giúp tối ưu hóa quỹ đất, giảm phụ thuộc vào xe cá nhân và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Những thách thức cần vượt qua trong quá trình triển khai
Dù mang lại nhiều kỳ vọng, dự án metro Suối Tiên – Long Thành cũng đối mặt không ít thách thức. Trước hết là vấn đề giải phóng mặt bằng, đặc biệt tại các khu vực đang đô thị hóa nhanh như Nhơn Trạch và Long Thành, nơi giá đất và mật độ dân cư ngày càng tăng. Bên cạnh đó, việc đồng bộ kỹ thuật, vận hành giữa tuyến metro kéo dài và tuyến metro số 1 hiện hữu là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác. Các yếu tố như tiêu chuẩn kỹ thuật, depot, hệ thống vé, phương thức vận hành cần được tính toán ngay từ đầu để tránh phát sinh chi phí và bất cập trong tương lai. Ngoài ra, năng lực thu hút nhà đầu tư tư nhân trong mô hình PPP sẽ phụ thuộc lớn vào tính minh bạch của cơ chế chính sách và mức độ cam kết hỗ trợ của Nhà nước. Nếu không có cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý, dự án có thể gặp khó khăn trong việc kêu gọi nguồn vốn xã hội hóa.
Việc Đồng Nai thành lập Tổ công tác triển khai tuyến metro Suối Tiên – Sân bay Long Thành là tín hiệu tích cực, cho thấy quyết tâm đưa dự án hạ tầng giao thông liên vùng quan trọng này từ ý tưởng sang hiện thực. Không chỉ giải bài toán kết nối sân bay, tuyến metro còn được kỳ vọng trở thành động lực phát triển kinh tế và đô thị cho toàn bộ khu Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh Long Thành được xác định là sân bay trung chuyển quốc tế trong tương lai, sự xuất hiện của một tuyến metro hiện đại, kết nối trực tiếp với TP.HCM sẽ là yếu tố then chốt nâng tầm năng lực cạnh tranh của vùng. Nếu được triển khai đồng bộ, hiệu quả, metro Suối Tiên – Long Thành không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là nền tảng cho một không gian phát triển đô thị và kinh tế mới, bền vững hơn trong nhiều thập kỷ tới.
Century City điểm nhấn đô thị hưởng lợi từ metro Long Thành
Song song với việc Đồng Nai đẩy mạnh triển khai tuyến metro Suối Tiên – Sân bay Long Thành, khu vực Long Thành đang bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển đô thị gắn với hạ tầng giao thông hiện đại. Trong bức tranh đó, Century City khu đô thị sân bay do Kim Oanh Group phát triển được đánh giá là một trong những dự án hưởng lợi rõ nét từ các trục kết nối liên vùng.
Nằm liền kề Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Century City được quy hoạch theo định hướng đô thị hiện đại, đồng bộ hạ tầng và gắn với xu hướng phát triển đô thị sân bay. Khi tuyến metro Suối Tiên – Long Thành được hình thành, khả năng kết nối nhanh giữa TP.HCM, trung tâm hành chính Đồng Nai và khu vực sân bay sẽ góp phần nâng cao giá trị của dự án, không chỉ về mặt an cư mà còn ở tiềm năng đầu tư dài hạn.
Với vai trò chủ đầu tư, Kim Oanh Group tiếp tục theo đuổi chiến lược phát triển các khu đô thị quy mô tại những khu vực có hạ tầng trọng điểm. Century City được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn trong quá trình hình thành không gian đô thị sân bay Long Thành, đóng góp vào diện mạo đô thị mới năng động, hiện đại của khu Đông Nam Bộ trong thời gian tới.
