Trong bối cảnh Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang từng bước hình thành, tỉnh Đồng Nai đang nghiên cứu đề xuất mở rộng khu thương mại tự do (Free Trade Zone – FTZ) gắn với sân bay này. Động thái được kỳ vọng tạo ra một không gian phát triển kinh tế mới, khai thác tối đa lợi thế hạ tầng hàng không, cảng biển và hệ thống giao thông liên vùng, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho địa phương và khu vực Đông Nam Bộ.
Định hướng mở rộng khu thương mại tự do trong quy hoạch tỉnh
Theo định hướng điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, việc phát triển khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành được xem là một trong những trụ cột chiến lược. Thay vì chỉ giới hạn ở một khu chức năng đơn lẻ, mô hình FTZ được đề xuất mở rộng về quy mô và phạm vi hoạt động, hướng tới hình thành một không gian kinh tế đa ngành.
Khu thương mại tự do trong đề xuất mới không chỉ đóng vai trò trung chuyển hàng hóa mà còn được tích hợp nhiều chức năng như thương mại quốc tế, logistics, sản xuất công nghệ cao, nghiên cứu phát triển và dịch vụ tài chính. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển các “thành phố sân bay” trên thế giới, nơi sân bay trở thành hạt nhân cho các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao.
Quy mô lớn và cấu trúc đa chức năng
Theo phương án nghiên cứu, khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành có thể được mở rộng lên quy mô hàng nghìn hecta, vượt xa phạm vi của một khu logistics truyền thống. Không gian này được tổ chức thành nhiều phân khu chức năng, mỗi phân khu đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau.
Các phân khu được định hướng bao gồm trung tâm logistics và kho vận hiện đại, khu sản xuất công nghệ cao, khu thương mại, tài chính, trung tâm hội nghị, triển lãm và khu đào tạo nhân lực chuyên ngành. Việc phân bổ chức năng theo mô hình này nhằm đảm bảo khả năng vận hành hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Cách tiếp cận đa chức năng giúp khu thương mại tự do không phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động xuất nhập khẩu, mà có thể phát triển bền vững thông qua các ngành dịch vụ và sản xuất có hàm lượng công nghệ cao.
Lợi thế từ hạ tầng hàng không và giao thông liên vùng
Một trong những nền tảng quan trọng nhất cho đề xuất mở rộng khu thương mại tự do là sự hiện diện của Cảng hàng không quốc tế Long Thành công trình hạ tầng chiến lược cấp quốc gia. Khi đi vào khai thác, sân bay này được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển hàng không lớn của khu vực, với khả năng xử lý lượng lớn hành khách và hàng hóa.
Bên cạnh hạ tầng hàng không, khu vực Long Thành còn được hưởng lợi từ mạng lưới giao thông liên vùng đang được đầu tư mạnh, bao gồm các tuyến cao tốc, quốc lộ, đường vành đai và kết nối cảng biển. Việc tích hợp khu thương mại tự do vào mạng lưới giao thông đa phương thức giúp giảm chi phí logistics, tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Sự kết nối chặt chẽ giữa sân bay, cảng biển và khu công nghiệp tạo ra một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, phù hợp với yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp.
Kỳ vọng thu hút đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Việc mở rộng khu thương mại tự do được kỳ vọng sẽ tạo ra sức hút lớn đối với dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước. Mô hình FTZ thường gắn với các cơ chế ưu đãi về thuế, thủ tục hành chính và chính sách đất đai, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động.
Đối với Đồng Nai, khu thương mại tự do không chỉ là công cụ thu hút vốn mà còn là đòn bẩy để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giá trị gia tăng cao. Thay vì tập trung vào các ngành thâm dụng lao động, địa phương có cơ hội thu hút các lĩnh vực công nghệ cao, logistics thông minh và dịch vụ quốc tế. Quá trình này cũng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng tính bền vững cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.
Những thách thức trong quá trình triển khai
Dù mang lại nhiều kỳ vọng, đề xuất mở rộng khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành cũng đối mặt không ít thách thức. Trước hết là bài toán về cơ chế pháp lý, bởi mô hình FTZ vẫn còn tương đối mới tại Việt Nam và cần có khung chính sách phù hợp để vận hành hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc triển khai một khu kinh tế quy mô lớn đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn cho hạ tầng, giải phóng mặt bằng và phát triển các tiện ích hỗ trợ. Công tác phối hợp giữa các cấp chính quyền, bộ ngành và nhà đầu tư cũng là yếu tố then chốt quyết định thành công của dự án.
Ngoài ra, để khu thương mại tự do phát huy hiệu quả, cần đảm bảo sự đồng bộ với các quy hoạch đô thị, công nghiệp và giao thông trong khu vực, tránh tình trạng phát triển manh mún hoặc chồng chéo chức năng.
Tác động lan tỏa đến vùng Đông Nam Bộ
Nếu được triển khai thành công, khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho riêng Đồng Nai mà còn tạo tác động lan tỏa đến toàn vùng Đông Nam Bộ. Các tỉnh, thành lân cận có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tận dụng lợi thế hạ tầng để phát triển sản xuất và dịch vụ. Mô hình này cũng góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới logistics và thương mại quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực.
Đề xuất mở rộng khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành cho thấy tầm nhìn dài hạn của tỉnh Đồng Nai trong chiến lược phát triển kinh tế và xã hội. Với lợi thế về hạ tầng hàng không, giao thông liên vùng và vị trí chiến lược, khu thương mại tự do có tiềm năng trở thành động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thu hút đầu tư chất lượng cao. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về quy hoạch, cơ chế chính sách và nguồn lực triển khai. Nếu được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành sẽ là bước tiến quan trọng, góp phần đưa Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
The Link City hưởng lợi từ động lực phát triển vùng Long Thành
Trong bối cảnh Đồng Nai nghiên cứu mở rộng khu thương mại tự do gắn với sân bay Long Thành, thị trường bất động sản tại các khu vực cửa ngõ và điểm kết nối liên vùng đang được đánh giá lại về tiềm năng phát triển dài hạn. The Link City, do Kim Oanh Group phát triển, là một trong những dự án đô thị được hưởng lợi từ xu hướng này khi tọa lạc tại khu vực Dầu Giây đầu mối giao thông quan trọng kết nối TP.HCM, Đồng Nai và các tỉnh Tây Nguyên.
The Link City được quy hoạch theo định hướng khu đô thị đồng bộ, gắn với các trục giao thông chiến lược như quốc lộ và cao tốc, giúp gia tăng khả năng tiếp cận các trung tâm kinh tế, logistics và khu công nghiệp trong vùng. Trong bối cảnh các khu thương mại tự do, trung tâm logistics và hạ tầng hàng không đang hình thành quanh sân bay Long Thành, những dự án đô thị có vị trí kết nối tốt như The Link City được xem là phù hợp cho nhu cầu an cư lẫn đầu tư trung và dài hạn.
Không chỉ hưởng lợi từ hạ tầng, The Link City còn được định vị là khu đô thị đáp ứng nhu cầu sinh sống của lực lượng lao động, chuyên gia và cư dân làm việc trong các khu kinh tế mới của Đồng Nai. Sự phát triển đồng bộ giữa đô thị, hạ tầng, kinh tế vùng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng giá trị bền vững cho dự án trong tiến trình phát triển của khu vực phía Đông Nam Bộ.
